1.ความสัมพันธ์ของวิถีชีวิตไทยกับดนตรีและเพลงพื้นบ้าน

๑.วิถีชีวิตของคนไทย

   การประกอบอาชีพ วิถีชีวิตของคนไทยในทุกภาค ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมสมัยอดีตคนไทยใช้แรงงานคนและสัตว์ในการทำงาน ดังนั้นชาวบ้านจึงต้องพึ่งพาอาศัยเพื่อให้อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข สังคมของคนไทยจึงเป็นสังคมที่มีน้ำใจ ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เช่น ขอแรงเพื่อนบ้านมาช่วยกันทำงานโดยไม่ต้องมีการจ้าง แต่มีการแลกเปลี่ยนหมุนเวียนแรงงานกัน ซึ่งเรียกว่า การลงแขก การเอาแรง เอามื้อ หลังจากทำงานมาเหน็ดเหนื่อย จะมีการละเล่น การร้องเพลง เพื่อผ่อนคลายความเหน็ดเหนื่อยซึ่งทำให้เกิดเพลงพื้นบ้านของแต่ละภาค

   คติความเชื่อเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์และศาสนา คนไทยในแต่ละภาคส่วนใหญ่มีความเชื่อเกี่ยวกับการนับถือผีและเทวดาโดยเชื่อกันว่าสถานที่ทุกที่จะมีผีหรือเทวดาปกป้องรักษาอยู่ที่นั้น ความเชื่อเหล่านี้มีส่วนเกี่ยวข้องกับประเพณี และพิธีกรรมต่างๆ เช่น พิธีเลี้ยงผีปู่ผีย่า พิธีเลี้ยงแม่โพสพ เป็นต้น ในแต่ละท้องถิ่นมีการประกอบพิธีแตกต่างกันไป การประกอบพิธีส่วนใหญ่ก็มักจะมีการขับร้อง และการเล่นดนตรีประกอบด้วย ทำให้เกิดการสร้างสรรค์ดนตรีและบทเพลงพื้นบ้านในแต่ละท้องถิ่น

๒.ดนตรีพื้นบ้าน ดนตรีพื้นบ้านในแต่ละท้องถิ่นมีลักษณะเฉพาะ แสดงความเป็นเอกลักษณ์ที่แตกต่างกันออกไปตามวัฒนธรรมและประเพณีของท้องถิ่นนั้นๆ ซึ่งได้มีการสืบทอดกันมาตามภูมิปัญญาของคนในอดีต ดนตรีพื้นบ้านบ่งบอกถึงความเป็นอยู่ของคนในอดีต  และถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ควรอนุรักษ์ให้อยู่กับท้องถิ่นสืบไป

๓.เพลงพื้นบ้าน เพลงพื้นบ้านเป็นบทเพลงที่เกิดจากคนในท้องถิ่นนั้นๆ คิดรูปแบบการร้องการเล่นขึ้นเป็ฯบทเพลงที่มีท่วงทำนอง ภาษาเรียบง่ายและเน้นความสนุกสนานรื่นเริง ใช้เล่นในโอกาสต่างๆ เช่น วันสงการต์ วันลอยกระทง งานไหว้พระประจำปี หรือในโอกาสที่ได้ร่วมงานแรงเพื่อทำงานอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น การเกี่ยวข้าว การนวดข้าว เป็นต้น

๔.จุดประสงค์ของการเล่นดนตรีและเพลงพื้นบ้าน

   ๑.เพื่อความบันเทิงใจ นิยมเล่นในงานเทศกาลหรืองานรื่นเริงต่างๆ

   ๒.เพื่อร้องประกอบการทำงาน เช่น การดำนา การเกี่ยวข้าว ประกอบกับนิสัยคนไทยเป็นคนเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ จึงร่วมกันทำงานเป็นหมู่คณะเรียกว่า การลงแขก ต่อมาจึงได้คิดร้องเพลง เพื่อให้เกิดความเพลิดเพลินไปกับการทำงาน เช่น เพลงเกี่ยวข้าว เพลงอีแซว เพลงฉ่อย เป็นต้น

   ๓.เพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ เป็นเพลงที่ร้องหรือเล่นเฉพาะในชุมชนอาจเป็นการประกอบประเพณีทางศาสนา หรือพิธีกรรมต่างๆ เช่น การร้องเพลงแห่นางแมวเพื่อขอฝนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ(อีสาน)เป็นต้น